Carnivoor: de voordelen en de nadelen eerlijk op een rij

Carnivoor voordelen en nadelen, eerlijk op een rij: daar draait dit artikel om. Het carnivoor dieet staat volop in de belangstelling: alleen vlees, vis, eieren en soms wat zuivel, verder niets. Voor sommigen voelt het als de logische volgende stap na keto, voor anderen klinkt het als pure overdrijving.

Door de geschiedenis heen was ons eten niet het hele jaar door hetzelfde: in de winter was er simpelweg geen vers fruit en waren er geen verse groenten voorhanden, en leefden mensen grotendeels op dierlijke voeding. Die flexibiliteit om te wisselen tussen suiker en vet/ketonen als brandstof is niets nieuws — we zijn 'm alleen een beetje verleerd doordat we tegenwoordig het hele jaar door constant koolhydraten binnen handbereik hebben. Dat verklaart voor een deel waarom een voedingspatroon dat dicht bij dierlijke voeding blijft, voor sommige lichamen nog altijd zo logisch aanvoelt — ook als carnivoor eliminatiedieet wordt het steeds vaker bewust ingezet.

Als gecertificeerd ketogeen therapeut — met een aparte certificering in het carnivoor dieet als eliminatiedieet bij het Ketogeen Instituut Nederland — krijg ik er steeds vaker vragen over, en ik test het ook zelf (lees ook mijn persoonlijke verhaal Van flexitariër naar carnivoor). Tijd om ze zonder overdrijving in beide richtingen naast elkaar te zetten.

Carnivoor eten: vlees, vis, schaaldieren en eieren — lees ook mijn persoonlijke ervaring in Van flexitariër naar carnivoor

• Stabiele bloedsuiker en minder energiedips
• Minder ontstekingsklachten bij gevoelige darmen of huid
• Zeer voedingsdicht: veel B-vitamines, ijzer, zink en omega-3
• Eenvoud — geen calorieën tellen, geen ingewikkelde boodschappenlijst

• Weinig vezels, wat voor sommigen de spijsvertering verandert
• Eenzijdigheid kan op termijn tot tekorten leiden als je niet oplet
• Sociaal en praktisch minder flexibel (restaurants, verjaardagen)
• Discussie in de wetenschap over langetermijneffecten op cholesterol

De voordelen uitgelicht

1. Stabiele bloedsuiker. Zonder koolhydraten zijn er simpelweg geen pieken en dalen. Dat betekent minder van die typische "ineens duizelig en chagrijnig"-momenten, en voor veel mensen een rustiger, voorspelbaarder energieniveau door de dag heen.

2. Minder ontstekingsprikkels. Voor mensen met een gevoelige darm, huidklachten of auto-immuunachtige symptomen kan het wegvallen van gluten, lectines en andere plantaardige prikkelstoffen merkbaar rust geven. Ik zie dit ook in mijn eigen ervaring: huidreacties die ik al jaren had, namen in de eerste weken van mijn eigen carnivoor-periode duidelijk af (meer hierover in mijn eigen verhaal).

3. Voedingsdichtheid. Orgaanvlees, vis, eieren en schaal- en schelpdieren zitten boordevol B-vitamines, heemijzer, zink en omega-3 — in een vorm die het lichaam direct kan opnemen. Veel mensen combineren dit bewust: zelf eet ik bijvoorbeeld ook varkensvlees, juist vanwege de ruime hoeveelheid vitamine B1 daarin. Je hoeft het dus niet 100% dogmatisch te doen om toch profijt te hebben.

4. Eenvoud. Geen apps, geen calorieën, geen "mag dit nog wel"-lijstjes. Voor mensen die juist vastlopen in de complexiteit van diëten is dat een enorme opluchting.

De nadelen uitgelicht

1. Weinig tot geen vezels. Voor sommigen went de spijsvertering soepel, voor anderen vraagt dit aanpassingstijd of blijft het een punt van aandacht.

2. Risico op eenzijdigheid. Als je niet bewust varieert (orgaanvlees, vette vis, eieren, af en toe iets anders), kun je op termijn tekorten oplopen. Dit is precies waarom ik het niet als "enkel biefstuk eten" zie, maar als een bewust samengestelde, dierlijke voeding.

3. Praktisch minder flexibel. Een verjaardag, een restaurant, een vakantie — het vraagt meer uitleg en voorbereiding dan een gangbaar dieet.

4. De cholesterol-discussie. Dit is misschien wel de meest besproken zorg, dus die verdient een eigen stuk hieronder.

En het cholesterol dan?

Verzadigd vet en cholesterol verhogen bij veel mensen de LDL-waarde — dat klopt. Waar het vaak misgaat in het gesprek erover, is dat niet elk LDL-deeltje hetzelfde risico met zich meebrengt: deeltjesgrootte, ontstekingswaarden (zoals hs-CRP) en de verhouding met HDL en triglyceriden geven een veel vollediger beeld dan het totaalcholesterol alleen. Bij een stabiele bloedsuiker — zoals je die op een carnivoor of ketogeen voedingspatroon vaak ziet — zijn de triglyceriden doorgaans laag en de LDL-deeltjes vaker van het grotere, minder schadelijke type (zie bijvoorbeeld deze studie naar de triglyceride/HDL-ratio en LDL-deeltjesgrootte). Dat betekent niet dat je het nooit hoeft te laten checken: juist bij dit voedingspatroon is het verstandig om je bloedwaarden periodiek te laten meten, zeker als je medicatie gebruikt of een voorgeschiedenis hebt.

Hoe pak je carnivoor eten verstandig aan?

Carnivoor eten is niet "van de ene op de andere dag alleen nog biefstuk". In mijn praktijk bouw ik het altijd stapsgewijs op, als een soort eliminatiedieet: zo kun je per stap goed volgen hoe je lichaam reageert, in plaats van alles tegelijk om te gooien.

Stap voor stap, in plaats van alles tegelijk

Een gangbare opbouw duurt ongeveer twee maanden: je begint een aantal weken met alleen rundvlees, water en zout (met ruim voldoende bereidingsvet, zodat je lichaam niet in de "te weinig energie"-valkuil schiet), waarna je stap voor stap eieren, daarna vis en gevogelte, en tot slot overige vleessoorten toevoegt. Na die opbouwperiode volgt een natuurlijk evaluatiemoment: hoe voel je je, wat is er veranderd, en wil je het hierbij laten of juist weer voorzichtig wat planten herintroduceren? Dat laatste gebeurt dan ook weer stapsgewijs — eerst zuivel, dan groenten met weinig FODMAPs, dan fruit — zodat je precies kunt zien wat je wel en niet goed verdraagt.

Deze opbouw is ook precies waarom ik het liever "bewust en tijdelijk eliminatiedieet" noem dan "voor altijd alleen vlees": voor de één is 100% carnivoor het prettigste eindpunt, voor de ander is het juist een tussenstap naar een breder voedingspatroon met minder klachten. Beide uitkomsten zijn een succes.

Voor wie is dit (nog) niet verstandig?

Carnivoor eten is krachtig, maar niet voor iedereen het eerste wat ik zou aanraden. Ben je zwanger, heb je een voorgeschiedenis van een eetstoornis, gebruik je medicatie die is afgestemd op een vast voedingspatroon (zoals bepaalde diabetesmedicatie of bloedverdunners), of heb je een nierfunctiestoornis? Overleg dan altijd eerst met je arts voordat je drastisch verandert. Ook als je snel geneigd bent naar het extreme te schieten — te weinig vet eten bij veel eiwit, de zogeheten "rabbit starvation" — is persoonlijke begeleiding verstandig, want dat gaat juist ten koste van je energie en hormoonbalans in plaats van dat het die verbetert.

Carnivoor voordelen en nadelen: de conclusie

De carnivoor voordelen en nadelen wegen voor iedereen anders: het is geen wondermiddel en geen gevaar, maar een voedingspatroon met duidelijke voor- en nadelen, dat voor de één een opluchting is en voor de ander te rigide. Wat ik in de praktijk zie: de meeste mensen hebben niet per se 100% carnivoor nodig om de voordelen te voelen. Een keto basis met bewust meer (orgaan)vlees en minder plantaardige prikkels brengt vaak al veel rust.

Twijfel je of, en hoe, dit bij jouw situatie past — met je hormonen, je spijsvertering of je energie? Binnen Keto Maatwerk kijken we daar samen naar, op maat voor jouw lichaam, inclusief een stapsgewijze opbouw die bij jou past. Nieuw bij keto? Begin dan liever bij Keto Start, of lees verder in Keto Diepgang als je al een basis hebt.

Vragen over dit artikel? Mail gerust naar bien@vetgoedcoaching.nl. Nieuwsgierig naar mijn eigen carnivoor-avontuur, met alle updates, metingen en ups en downs? Ik deel het uitgebreid op Facebook en Instagram.

💛 Bien (Sabine)